Banka Mevduatları ve Faiz Oranları Karşılaştırması
Mevduat, portföyün "nakit ve nakit benzeri" bacağını oluşturan en basit araçtır; ancak basit olması, karşılaştırmasının kolay olduğu anlamına gelmiyor. İki banka aynı vadede birbirine yakın oran ilan ederken, stopaj kesintisi, faiz işleme yöntemi, minimum tutar ve kampanya şartları nedeniyle elinize geçen tutar ciddi biçimde ayrışabilir. Aşağıda mevduat faiz oranları karşılaştırmasını adım adım, hesap yaparak yapmanın yolunu bulacaksınız.
1. Vadeyi ve parayı ne zaman kullanacağınızı netleştirin
Karşılaştırmanın ilk girdisi orandan değil, ihtiyaç takviminizden gelir. Acil durum fonu için 32 gün gibi kısa vadeler mantıklıdır; 6-12 ay sonra kullanılacak bir peşinat için daha uzun vade tercih edilebilir. Vadeyi bozduğunuzda bankaların çoğu, biriken faizin tamamını değil vadesiz hesap faizini öder; yani yanlış vade seçimi, en yüksek oranı bulmuş olmanızı bile anlamsızlaştırır.
2. İlan edilen brüt oranı nete çevirin
Bankalar oranı genellikle brüt yıllık olarak ilan eder. TL mevduat faizi üzerinden stopaj kesilir ve bu oran vade dilimlerine göre farklılaşır; oranlar resmi kararlarla değiştiği için hesaba girmeden önce güncel dilimi kontrol etmek gerekir. Kaba formül şöyledir:
- Dönem brüt faizi = Anapara × Brüt yıllık oran × (Vade günü ÷ 365)
- Net faiz = Dönem brüt faizi × (1 − stopaj oranı)
Karşılaştırmayı her zaman net tutar üzerinden yapın. Döviz ve katılım hesaplarında stopaj dilimleri farklı olabildiği için "yüzde" değil "TL cinsinden eline geçen" kıyaslaması daha güvenilirdir.
3. Efektif (bileşik) getiriyi hesaplayın
Kısa vadeli hesapta faiz vade sonunda anaparaya eklenip yeniden yatırıldığında bileşik etki devreye girer. Aynı brüt oranın farklı vadelerde nasıl farklı yıllık getiriye dönüştüğünü gösteren örnek bir hesap (temsili oran, stopaj hariç):
| Vade | Dönem getirisi | Yılda tekrar | Efektif yıllık getiri |
|---|---|---|---|
| 32 gün | %4,38 | ~11,4 | ~%63 |
| 92 gün | %12,60 | ~4 | ~%60 |
| 365 gün | %50,00 | 1 | %50 |
Tablonun mesajı şu: %50 brüt oran her vadede aynı şey değildir. Kısa vade bileşik avantajı sağlar ama yenileme riskini de taşır; faizler düşerse yeni dönemde daha düşük orandan devam edersiniz. Uzun vade ise oranı kilitler, esnekliği azaltır.
4. Hesap türlerini aynı tabloda yan yana koyun
| Araç | Getiri yapısı | Likidite | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Vadesiz hesap | Çok düşük ya da sıfır | Anında | Sadece işlem parası için |
| Vadeli TL mevduat | Sabit oran, vade sonunda | Vade sonu | Erken bozmada faiz kaybı |
| Dijital/e-mevduat | Genelde şube oranının üzerinde | Vade sonu | Yeni müşteri şartı olabilir |
| Katılım hesabı | Kâr payı, oran taahhüdü yok | Vade sonu | Beklenen getiri kesin değil |
| Döviz mevduat | Düşük faiz + kur etkisi | Vade sonu | Kur riski yönü iki taraflı |
| Para piyasası fonu |